Testen innovatieve waarschuwingssystemen

26 januari 2017

Op maandag 23 januari was Wandelnet door ProRail uitgenodigd om innovatieve waarschuwingssystemen voor onbewaakte overwegen te testen. Met een groep van 20 wandelaars en fietsers testten we nieuwe waarschuwingsborden, flitsende alarmeringen en waarschuwende drempels op hun veiligheid, bruikbaarheid en begrijpelijkheid. Het resultaat? Een combinatie van de innovatieve oplossingen werkt het best!

Aanbesteding

In april 2016 heeft ProRail een aanbestedingsvraag uitgezet naar innovatieve oplossingen om onbewaakte overwegen veiliger te maken. 'De markt' kwam met 62 ideeën, waaruit ProRail in samenwerking met TNO de zeven beste oplossingen koos om in de praktijk te gaan toetsen. Deze 'proeftuin' werd geïnstalleerd op het railterrein van Crailoo bij Hilversum. TNO doet in deze proeftuin onderzoek naar de verschillende innovatieve oplossingen. Afgelopen week werd er getest met 250 proefpersonen en deze weken zijn de stakeholders aan de beurt. De Adviesgroep Infrastructuur en Recreatie is één van deze stakeholders. Samen met de Fietsersbond, Fietsplatform, ANWB en NOC*NSF maakt Wandelnet deel uit van deze adviesgroep. 

Testen

spoorwegovergang waarschuwingsbord altenerende tekstVan de zeven oplossingen konden we er vier testen in de proeftuin. Deze oplossingen gaan over het alerteren (waarschuwen) van weggebruikers. Oplossing één betrof een animatiebord. Dit is een bord met het 'moire-effect' waardoor het lijkt alsof het bord beweegt. Het betreft echter een statisch bord met een raster, wat zorgt voor optisch bedrog. Een gevarendriehoek en een trein wisselen elkaar af als beeld wanneer je het bord en de overweg nadert. De wandelaars en fietsers gaven aan dat de oplossing niet erg opviel. Met name in slechte weersomstandigheden en ’s nachts zal het bord lastig waar te nemen zijn. Wandelaars staan bekend als echte praters tijdens het wandelen en gaven aan een extra prikkel nodig te hebben naast het bord. 

waarschuwingsbord 2

De tweede oplossing betrof een interactieve waarschuwingsinstallatie. Weggebruikers krijgen licht- en geluidssignalen wanneer zij een overweg naderen, omdat zij gedetecteerd worden door een bewegingssensor. Een vrouwenstem laat je, wanneer je bent gedetecteerd, weten: “Let op, u nadert een onbewaakte overweg.” Deze oplossing viel erg in de smaak door de combinatie van signalen. Niet alleen visuele, maar ook auditieve signalen trekken de aandacht van de recreant. Om de signalen te versterken raadden de wandelaars en fietsers aan om de “let op” tekst ook te laten knipperen en het geluid harder of de tekst dringender te laten klinken. Het is een groot object en valt daarmee op. Wel vroegen we ons af of de sensor ook in slechte weersomstandigheden zoals dichte mist zal werken.  

overwegen testersDe derde oplossing ging over gedragsbeïnvloeding. Een combinatie van alerteringen die inspelen op meerdere zintuigen moeten de weggebruiker waarschuwen dat er een overweg aankomt. Hierbij wordt gebruik gemaakt van geluid, trillingen en markeringen. Er was 1) een stalen grondraster aangelegd, 2) een modern gevarendriehoek geplaatst, 3) een bord met “kijk!” en twee paar ogen die naar links en rechts keken, 4) witte lijnen op het wegdek om de weg optisch smaller te laten lijken, 5) “let op” op de weg geschreven en 5) grote punaises in het wegdek om verkeer te waarschuwen. 

 

spoorwegovergang testers

Zowel de wandelaars als de fietsers vonden met name het grondraster en de punaises gevaarlijk. Deze stalen constructies worden glad met regen, leken de recreanten niet te waarschuwen voor gevaar (het leek door het bladerenpatroon eerder een kunstwerk) en waren lastig dan wel gevaarlijk om overheen te fietsen en wandelen. Ook de markeringen op de weg hebben een nadeel: ze zijn niet op de onverharde weg te gebruiken. 

 

 

overwegen telefooonOplossing vier betrof een actieve overwegsignalering in navigatiekaarten op bijvoorbeeld een telefoon. Naarmate je de overweg nadert, begint de app te piepen. Op deze manier wordt in navigatiesystemen gewaarschuwd voor de onbewaakte overweg die je nadert. De wandelaars geven aan weinig van hun telefoon gebruik te maken tijdens het wandelen en vinden het spannend dat deze oplossing afhankelijk is van de consument (het installeren),  de batterij, eventuele storingen etc. ProRail geeft aan dat deze oplossing als aanvulling op de andere oplossingen moet worden gezien en dus niet als enige waarschuwingssysteem zal werken. Hij kan bijvoorbeeld aan autonavigatie worden toegevoegd. 

Andere oplossingen

Naast de vier oplossingen die we in de proeftuin konden testen, loopt er nog een test met drie andere oplossingen. Deze oplossingen zijn gericht op het detecteren van treinen en zijn geïnstalleerd 'in het veld'. Op deze manier kan ook worden getest of ze werken wanneer er treinen met hoge snelheid langsrijden. Dat kan niet op het terrein van Crailoo, waar de treinen langzaam rijden.

En nu?

De wandelaars en fietsers zijn het meest te spreken over een combinatie van waarschuwingen, waarbij oplossing één en twee erg in de smaak vallen. Ook een oplossing in het wegdek waardoor je aan je wandelschoenen en fiets voelt dat er iets aankomt is een goede denkrichting, alleen de geteste oplossing is nog niet de juiste. Over het algemeen wordt er bij alle oplossingen gesuggereerd om gebruik te maken van symboliek van bestaande oplossingen voor de herkenning van de passant. Denk bijvoorbeeld aan de overwegbellen en de gevarendriehoek. De associatie met een spoorwegovergang moet in ieder geval duidelijk aanwezig zijn.

TNO test komende weken nog met andere stakeholders, zoals Veilig Verkeer Nederland (VVN), de innovatieve oplossingen en zal uiterlijk april haar onderzoeksresultaten presenteren aan ProRail en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Ook de Adviesgroep Infrastructuur en Recreatie, waar Wandelnet deel van uitmaakt, zal op de hoogte worden gesteld. We zullen deze resultaten ook weer communiceren. 

Steun ons